Radyo ve Televizyon Üst Kurulu ile Televizyon Yayıncıları Derneğinin işbirliğiyle yürütülen çalışmalar sonucunca hazırlanan ''Yayıncılık Etik İlkeleri'' taraflar arasında imzalandı.
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Başkanı Dr. A. Zahid Akman, İstanbul’da düzenlenen imza töreninde yaptığı konuşmada denetim faaliyetlerinin, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu dışında kurumlar tarafından da bir öz denetime dönüştürülerek yapılması çalışmalarını desteklediklerini bildirdi.
Her kurumda bir izleyici temsilciği oluşturulması, yayınları belli sıraya sokan “Akıllı İşaretler Sembol” sisteminin uygulamaya başlanmasının öz denetim çalışmalarının bir parçası olduğunu belirten Akman, son çalışmanın ise 12 maddelik ''Yayıncılık Etik İlkeleri'' olduğunu söyledi.
Akman, ''Bu faaliyetlerin tek bir amacı var. Televizyon ve radyo yayınlarını izleyen ve dinleyenlerin yayınların içeriği ile ilgili belli bir güvene kavuşması ve bu güven çerçevesinde faaliyetlerin sürdürülmesidir'' dedi.
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu ile 3984 sayılı yasa olmasına rağmen bu ilkelerin altına imza atmanın ne anlama geldiği sorusunun akıllara gelebileceğini bildiren Akman, ''Biz bu ilkelere uyulmasını kanun yoluyla değil, gönüllülük, rıza esasıyla gerçekleşmesini istiyoruz. Medya kuruluşlarının kamuoyunda daha güvenilir kuruluşlar haline gelmesinin en önemli yolunun, bu etik ilkelere uyulmasında geçtiğine inanıyoruz'' diye konuştu.
Akman, Avrupa'daki uygulamalara bakıldığında oralarda her yayın kuruluşunun deklare ettikleri ilkeler olduğunu, Türkiye'de de her kuruluşun kendine has kuralları olduğunu anlatarak, ancak dünyada bütün yayıncıların altına imza attığı böyle bir ilkeler bütünü olmadığını, ilk defa Türkiye’de böyle bir uygulamanın gerçekleştirilğini söyledi.
Bu çalışmanın sürdürüleceğini ifade eden Akman, bu ilkelere uymanın nasıl mümkün olacağının çalışmasının yapılacağını ve ülkedeki bütün iletişim fakültelerinde öğrenciler için etik ilkelerle ilgili öğrenmeleri gereken her şeyi içeren bir kitapçığın hazırlanacağını kaydetti.
Kamunun kısıtlı frekanslarını kullanarak yayın yapan bu kuruluşların kamu yararını gözetmesi zorunluluğu olduğunu belirten Akman, bu ilkeleri gözettiklerinde de bunu yerine getirmiş olacaklarını söyledi.
Törende konuşan Televizyon Yayıncıları Derneği Başkanı Oskay Alptürk de kamu yayıncılığının 40, özel televizyon yayıncılığının ise 17. yılı olduğunu belirterek, yayınlar konusunda düzenlemelerin günü birlik değil, kalıcı düzenlemeler olması gerektiğini vurguladı.
Yayıncılık ilkelerinin, televizyonların yayınlarında korumaya çalıştıkları kuralların bütünü olduğunu bildiren Alptürk, ''Hazırlanan yayıncılık etik ilkeleri, yayınlarını kamu yayıncılığı anlayışı ile sürdüren özel radyo ve televizyonların kamuya olan borcunun bir ifadesidir'' dedi.
Radyo ve Televizyon Yayıncıları Meslek Birliği Başkanı Yusuf Gürsoy ise yaptığı konuşmada medyada etik ilkeler geliştirmenin amacının yayın kuruluşlarını baskı altına almak ya da oto sansür uygulamaya zorlamak olmadığını söyledi.
Gürsoy, ''Temel hedef medyanın saygınlığı ve güvenilirliğini artırmak olduğu kolaylıkla görülebilir'' dedi.
Günümüzde medya görevini yerine getirirken erki elinde bulunduranların baskılarına uymamak durumunda kalabildiklerini belirten Gürsoy, yasal yaptırımlardan medyanın kendini koruması için bir takım mesleki ve ahlaki kurallar çerçevesinde kendi kendini denetlemesi ihtiyacının zorunlu hale geldiğini söyledi.
Yerel ve Bölgesel Televizyonlar Birliği Başkanı Şeyda Açıkkol da bu çalışmayı çok anlamlı ve başarılı bulduklarını vurguladı.
Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Bülent Çaplı da bu ilkelerin kağıt üzerinde kalmasını engellenmesi için içselleştirmek gerektiğini söyledi.
Bu ilkelerin tam olarak hayata geçirilmesiyle televizyon ve radyoların artık dinleyicilerle çok daha sağlıklı ve sağlam zeminde ilişki kurmalarını sağlayacağını belirten Çaplı, bu çalışmanın bir öz denetim mekanizmasına gidecek yolun ilk adımı olması temennisinde bulundu.
12 maddeden oluşan ''Yayıncılık Etik İlkeleri'' imza töreninde tiyatro sanatçısı Kenan Işık tarafından okundu
''Biz Türk radyo ve televizyon yayıncıları, yayıncılığın toplumsal öneminin ve sorumluluğunu bilincinde olarak aşağıda yer alan ilkelere bağımlılığımızı ilan ederiz'' şeklinde başlayan ilkeler, şu şekilde sıralanıyor:
“İnsan onuruna, temel hak ve özgürlüklere saygılı olmak.
İfade özgürlüğü ve haber alma hakkı çerçevesinde olay ve olguları doğru tarafsız ve eksiksiz yayınlamak.
Yayıncılığı haksız amaç ve çıkarlar doğrultusunda kullanmamak.
Çok sesliliğin ve kültürel çeşitliliğin korunmasına önem vermek.
Yayınlarımızda ırk, renk, dil, din ve cinsiyet ayrımcılığına, aşağılama ve ön yargılara yer vermemek.
Kişi ve kurumların cevap ve düzeltme haklarına saygılı olmak.
Toplumda korku ve infial yaratabilecek olaylar karşısında ve kriz zamanlarında sağduyulu davranmak.
Şiddeti teşvik etmemeye ve meşrulaştırmamaya özen göstermek.
Özel hayata ve mahremiyete saygılı olmak.
Kadınların sorunlarına duyarlı olmak ve kadınları nesneleştirmekten kaçınmak.
Çocuk ve gençleri uygun olmayan içerikten korumaya özen göstermek.
İzleyicilerin ve dinleyicilerin gereksinim, beğeni ve hassasiyetlerine önem vermek.”
Tören, televizyon ve radyo kuruluşlarının yetkilileri tarafından ''Yayıncılık Etik İlkeleri''nin altına imza atılmasıyla sona erdi.
Törenin ardından gazetecilerin sorularını yanıtlayan Akman, bu ilkelerin bir müeyyidesi olmadığını vurgulayarak, uymayanların kamu vicdanında yargılanmalarının söz konusu olacağını bildirdi.
RTÜK olarak denetim yapma yetkilerinin sürdüğünü hatırlatan Akman, yayın kuruluşların bu ilkelere uyacaklarını bugün deklare ettiklerini kaydetti. Akman, ''Umuyoruz ki kamuoyuna verdikleri bu sözü tüm yayın kuruluşları yerine getirirler'' dedi.
Yazılı basının yaklaşık 40 yıldır ilkeleri olduğunu, ancak görsel ve işitsel medyanın böyle bir ilkeler bütünü olmadığını vurgulayan Akman, bu çalışmayı çok önemsediklerini ve bugünü tarihi bir gün olarak gördüklerini bildirdi.
